22/05/2016 08:06:00

Από την επικοινωνιακή πολιτική των κομμάτων

ΛΕΙΠΕΙ ΤΟ ΟΡΑΜΑ!

Ο καθηγητής επικοινωνίας Χριστόφορος Χριστοφόρου θεωρεί ότι σ΄ αυτήν την προεκλογική εκστρατεία κόμματα και υποψήφιοι έδωσαν έμφαση στις εξωτερικές πτυχές του μηνύματος υποβαθμίζοντας το περιεχόμενο. Ποιοτικά είχαμε μια χαμηλών προδιαγραφών εκστρατεία όπου αντί διάλογο επί της ουσίας είχαμε μια κενού περιεχομένου αντιπαράθεση με την υιοθέτηση μιας νέας ξύλινης γλώσσας. Σημειώνει επίσης την απουσία ολοκληρωμένων προεκλογικών προγραμμάτων, όπως επίσης και τη διάσταση μεταξύ υποσχέσεων, λόγων  και πράξεων.

Του Γιώργου Παυλίδη ([email protected])

Η συνέντευξη ξεκίνησε με τον κύριο Χριστοφόρου ν' απαριθμεί τις ιδιαιτερότητες της προεκλογικής εκστρατείας που ολοκληρώνεται σήμερα:

Το πιο σημαντικό στοιχείο αυτής της προεκλογικής εκστρατείας είναι το ότι στην πρώτη γραμμή της θεματολογίας και κατ' επέκταση του ενδιαφέροντος  βρίσκονται τα ζητήματα που άπτονται της οικονομίας και όχι το Κυπριακό
. Η δεύτερη ιδιαιτερότητα έγκειται στο ότι σήμερα οι ψηφοφόροι καλούνται δια της ψήφου τους να κρίνουν τη διακυβέρνηση του τόπου από τους δύο τελευταίους προέδρους  (Χριστόφια και Αναστασιάδη). Επιπλέον σε αυτές τις εκλογές είδαμε να αναπτύσσεται μια προεκλογική εκστρατεία χαμηλού επιπέδου, μια υποβαθμισμένη από πλευράς ποιότητας εκστρατεία χωρίς ολοκληρωμένες προτάσεις και προγράμματα, γεγονός που έχει ως επακόλουθο τη μεγαλύτερη αποστασιοποίηση και αδρανοποίηση του εκλογικού σώματος.

Ας τα πάρουμε με τη σειρά: Πώς κρίνετε το επίπεδο του προεκλογικού διαλόγου και γενικά την επιχειρηματολογία που αναπτύχθηκε από τα κόμματα προκειμένου να προωθήσουν τις θέσεις και τις απόψεις τους;


Στον προεκλογικό διάλογο ουσιαστικά είχαμε μια επανάληψη της συνθηματολογίας του παρελθόντος
. Για παράδειγμα οι προτάσεις για ανακούφιση των πολιτών που κατατέθηκαν από τα κόμματα ήταν εν πολλοίς μετέωρες αφού στερούνταν κοστολόγησης και το σημαντικότερο δεν έδιναν απαντήσεις και λύσεις στα κυρία οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο λαός και ο τόπος. Ούτε όμως στο Κυπριακό είχαμε ουσιαστικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με το παρελθόν, αφού τα κόμματα του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου επέμειναν σε πιο "απαιτητικές" θέσεις. Αν υπάρχει κάτι καινούργιο είναι η σαφής τοποθέτηση από πέραν του ενός κόμματος ενάντια στην πολιτική επιδίωξε λύσης Δικοινοτικής Διζωνικής Ομοσπονδίας. Αντίθεση σε αυτή τη μορφή λύσης υπήρχε και στο παρελθόν, αλλά πρώτη φορά βλέπουμε μια ανοικτή, ξεκάθαρη τοποθέτηση όχι μόνο από την ΕΔΕΚ αλλά και από άλλα γειτνιάζοντα  κόμματα.
Σε ό
,τι αφορά γενικότερα στο επίπεδο του προεκλογικού διαλόγου παρατηρούμε την υιοθέτηση μιας νέας μορφής ξύλινης γλώσσας. Δηλαδή βλέπουμε ο λόγος να εμπλουτίζεται με ωραίες εκφράσεις, όμορφες, εύηχες φράσεις και λέξεις, καλλωπιστικά στοιχεία, τα οποία όμως δεν αγγίζουν την ουσία των προβλημάτων. Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια κακή χρήση της επικοινωνιακής επιστήμης. Αυτή η τακτική συγχύζει ακόμη περισσότερο τον δέκτη και τον απομακρύνει από την πολιτική.
Τέλος να τονίσω ότι παρατηρείται μια αποτυχία εντοπισμού της ουσίας της κρίσης
, η οποία πάνω από όλα είναι κρίση αξιών.

Από επικοινωνιακής σκοπιάς, ποια ήταν τα κύρια  χαρακτηριστικά της προεκλογικής περιόδου; Πολλοί εκτιμούν ότι είχαμε μια από τα ίδια,  με τα κόμματα να χρησιμοποιούν την ίδια ρητορική, ν ακολουθούν δοκιμασμένες τακτικές και συνταγές. Συμφωνείτε;

Είναι η πρώτη φορά που υπάρχει μια τόσο έντονη αντίθεση και αντιπαράθεση μεταξύ των λεγόμενων  μεγάλων και των μικρών κομμάτων. Και είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται το επιχείρημα ότι η παρουσία των μικρών κομμάτων και των νέων σχημάτων αποτελεί κίνδυνο για τη δημοκρατία και το μέλλον του τόπου, επιχείρημα που είναι λανθασμένο.
Στο κεφάλαιο της οικονομίας βλέπουμε μια στερεότυπη αντιπαράθεση μεταξύ των δυο μεγάλων κομμάτων, τα οποία αλληλοκατηγορούνται φορτώνοντας το ένα στο άλλο την ευθύνη για τη δημιουργία των οικονομικών προβλημάτων.
Σε ό,τι αφορά στην εσωτερική πτυχή της επικοινωνίας εκείνο που λείπει από όλα τα κόμματα και τους εκλογικούς σχηματισμούς είναι η λέξη "όραμα" και μια ρεαλιστική πρόταση για το μέλλον. Αν για παράδειγμα συγκρίνουμε την παρούσα προεκλογική με αυτή του μακρινού 1996 θα δούμε ότι τότε υπήρχε το όραμα - είτε αυτό αφορούσε στην ένταξη στην Ε.Ε. είτε στη λύση του Κυπριακού. Σήμερα απουσιάζει το όραμα, η επικοινωνιακή πολιτική δεν έχει περιεχόμενο και αυτό αντανακλά στη μειωμένη συμμετοχή του κόσμου. Να θυμίσω ότι το 1996 η συμμετοχή ήταν στο 93%, ενώ σήμερα πιθανόν να τη δούμε να πέφτει στο 70%!
Ως γενικότερο σχόλιο θα έλεγα ότι στο παρελθόν δινόταν περισσότερη έμφαση στο ποιοτικό περιεχόμενο της επικοινωνιακής πολιτικής, ενώ σήμερα στην εξωτερική της μορφή. Δίνουμε έμφαση στον τρόπο μετάδοσης του μηνύματος, αν δηλαδή αυτός είναι ευφάνταστος, ελκυστικός, αντί στο ίδιο το μήνυμα, το περιεχόμενο, την ποιότητά και τους στόχους του. Δίνουμε σημασία στην εικόνα κι όχι στο περιεχόμενο κι αυτή είναι μια ειδοποιός διαφορά με το παρελθόν. Σήμερα έχουμε γενικόλογα αόριστα συνθήματα σε αντίθεση για παράδειγμα με το 1996 που τα συνθήματα ήταν συγκεκριμένα και καθαρά. Η Αριστερά τότε καλούσε σε αλλαγή και λύση και η Δεξιά σε ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ποιών κομμάτων η προεκλογική εκστρατεία μπορεί να χαρακτηριστεί πετυχημένη και γιατί;
Η απάντηση που δίνω στο ερώτημα αυτό είναι μάλλον παρελκυστική, αλλά εδώ βρίσκεται και η ουσία. Μια προεκλογική εκστρατεία δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο από τα εξωτερικά της χαρακτηριστικά και τη διαδικασία που ακολουθεί, αλλά σε σχέση με τη συνέπεια και με το κατά πόσο αυτή  αντιμετωπίζει σφαιρικά τα θέματα που απασχολούν το εκλογικό σώμα. Αρκεί να σημειώσω ότι στην τρέχουσα προεκλογική δεν υπάρχει από κανένα κόμμα ολοκληρωμένο Πρόγραμμα, ολοκληρωμένη πρόταση θέσεων. Δεν υπάρχει επίσης συνέπεια λόγων και πράξεων. Επιπλέον δεν βλέπω να υπάρχει πλήρης συνάφεια των όποιων θέσεων και εξαγγελιών γίνονται με το όλο περιβάλλον. Άρα από τη στιγμή που όλα αυτά τα καθοριστικά στοιχεία απουσιάζουν, δεν θέλω ούτε έχει κάποια σημασία να μπω στη διαδικασία αξιολόγησης των επικοινωνιακών στρατηγικών που ακολουθούν τα κόμματα.

Σε προσωπικό επίπεδο, τι μπορούμε να πούμε για την επικοινωνιακή πολιτική που ακολούθησαν οι υποψήφιοι βουλευτές;

Κατ' αρχάς θα πρέπει να εξαιρέσουμε το ΑΚΕΛ το οποίο δεν επιτρέπει τις προσωπικές εκστρατείες των υποψηφίων. Στα υπόλοιπα κόμματα παρατηρούμε ότι οι εκστρατείες  προβολής των υποψηφίων βουλευτών επισκιάζουν αυτήν των κομμάτων τους. Στις πλείστες περιπτώσεις - και αυτό αφορά τόσο νέους, όσο και παλαιότερους  πολιτικούς, βλέπουμε να υιοθετούνται αόριστα συνθήματα που  στην ουσία δεν έχουν περιεχόμενο. Τι σημαίνει για παράδειγμα "νέα δυναμική",  "συνδέουμε το παρελθόν με το μέλλον", ή  "νέα πνοή στην πολιτική"; Στην ουσία έχουμε να κάνουμε με αόριστα συνθήματα άνευ περιεχομένου. Αντίθετα συνθήματα του τύπου "θα είμαι κοντά σου όταν με θες", ή " ο δικός σου άνθρωπος στη Βουλή" που υιοθετούνται κυρίως από υποψηφίους του ΔΗΚΟ παραπέμπουν σε γνωστές, καθεστωτικές  τακτικές  που αφορούν  στις πελατειακές σχέσεις και στο καθεστώς εξυπηρέτησης των ψηφοφόρων. Μπορεί να ακουστεί παράξενο αλλά αυτά τα συνθήματα ίσως είναι και τα πιο πετυχημένα και εύγλωττα από πλευράς μηνύματος, ασχέτως αν αυτό έχει αρνητικό περιεχόμενο

Ποια κατά την άποψη σας είναι πλέον αρνητικά  σημεία αυτής της προεκλογικής εκστρατείας;

Ως αρνητικά σημεία  κάποιος μπορεί να αναφέρει την υπέρμετρη πόλωση που παρατηρείται. Έχουμε απόλυτες προσεγγίσεις του τύπου "εμείς σώσαμε τον τόπο", ή "εσείς καταστρέψατε την οικονομία", οι οποίες υποβαθμίζουν γενικά το επίπεδο του διαλόγου. Στα ιδιαίτερα αρνητικά στοιχεία θα περιλάμβανα επίσης τη φοβερή ρύπανση που προκαλούν τα πανό, τα πλακάτ και τα φυλλάδια που διανέμουν κυρίως νέοι υποψήφιοι. Αυτό δεν είναι μόνο ρύπανση, είναι και παρανομία. Και είναι σχήμα οξύμωρο να ζητάς να γίνεις νομοθέτης χρησιμοποιώντας παράνομες μεθόδους!  Και δυστυχώς το χειρότερο είναι ότι κανένας δεν φαίνεται να ενοχλείται από την τακτική αυτή.