28/04/2016 12:27:00

 

Και μόνο από το αντικείμενο που πραγματεύεται, το "Ραντεβού με τους στρατηγούς" θα γίνει ανάρπαστο. Η Άννα Αντρέου είναι η πρώτη ε/κ δημοσιογράφος που τόλμησε να πάρει συνεντεύξεις από τους πρωταγωνιστές της εισβολής και να φέρει ενώπιον του ελληνόφωνου κοινού τη δική τους ματιά στα γεγονότα του 1974. Το βιβλίο αυτό δεν πρέπει να προσεγγιστεί σαν ιστορικό δοκίμιο, ούτε καν σαν ολοκληρωμένο δημοσιογραφικό ρεπορτάζ, αλλά σαν μια πρωτογενής - και ως εκ τούτου πολυτιμότατη, πηγή πληροφοριών. Ο κάθε σοβαρός ερευνητής ξέρει ότι δεν μπορεί να στηρίζεται μονάχα σε μια πηγή, στη μια όψη του νομίσματος. Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε τη δίκη μας αφήγηση, το δικό μας τρόπο προσέγγισης της μεγαλύτερης τραγωδίας που γνώρισε η χώρα μας τον τελευταίο αιώνα. Τώρα μπορούμε ν´ ανιχνεύσουμε και την αφήγηση των εισβολέων, των "νικητών" αυτής της περιπέτειας. Όχι βέβαια για να την υιοθετήσουμε, ή ν´ αλλάξουμε παραστάσεις, απλώς για να έχουμε μια πιο σφαιρική εικόνα των όσων ζήσαμε εκείνο το δίσεκτο καλοκαίρι.

 

Του Γιώργου Παυλίδη ([email protected])

 

Όπως ομολογεί η συγγραφέας, της πήρε πολύ καιρό μέχρι να καταφέρει ν’ ανοίξει την πόρτα των πρωταγωνιστών της εισβολής:

Α.Α.:  Από τη μέρα που εγκαταστάθηκα στην Τουρκία, τον Φεβρουάριο του 2004, στο πίσω μέρος του μυαλού μου ήταν αυτοί οι αξιωματικοί του τουρκικού στρατού. Είμαστε η γενιά που μεγαλώσαμε με την πληγή του 1974 και είχα πάντοτε την περιέργεια να τους συναντήσω. Πρώτα έμαθα τουρκικά και ύστερα τυχαία σε μια εκδήλωση συνάντησα τον πολεμικό ανταποκριτή της εφημερίδας Γκιουνάιντεν, τον Εργκίν Κονούκσεβερ. Αυτός ήταν και το κλειδί. Χωρίς εκείνον ήταν αδύνατον να τους συναντήσω. Τους έπαιρνε τηλέφωνο και τους ζητούσε ο ίδιος προσωπικά να μου μιλήσουν. Μου έκλεινε τα "ραντεβού", εξ ου και ο τίτλος του βιβλίου. Ένας μόνο αρνήθηκε να μου μιλήσει και μου έκλεισε το τηλέφωνο. Κάποιος άλλος μου είπε ότι "θα πιούμε απλώς καφέ". Τελικά μίλησε. Έναν στρατηγό, τον Χακκί Μπόρατας, τον περίμενα να γίνει καλά για να τον συναντήσω στην Άγκυρα. Δεν τον πρόλαβα. Τους περισσότερους τους συναντούσα τρεις και τέσσερις φορές. Μόνο ένας φοβήθηκε να με συναντήσει παραπάνω από μία φορά και μου ζήτησε να μην τον ξαναενοχλήσω. Ένας άλλος μετά την πρώτη συνάντησή πέθανε από καρδιακή προσβολή…

 

- Υπήρξαν στιγμές κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων που ένιωσες άβολα, παράξενα;

Α.Α.: Στις πρώτες συνεντεύξεις αισθανόμουν ένα κόμπο στο στομάχι. Έκανα μεγάλη προσπάθεια να αποστασιοποιηθώ και να μιλήσω ψύχραιμα μαζί τους . Κουβαλάω σκληρές εικόνες, οι οποίες κάθε φορά που συζητούσαμε, ζωντάνευαν. Έπιανα τον εαυτό μου να σφίγγει τα δόντια. Ταυτόχρονα όμως ήξερα ότι έπρεπε να πνίξω κάθε συναίσθημα και να καταγράψω τις μαρτυρίες τους. Ένας - ένας φεύγουν από τη ζωή κι έπρεπε κάποιος να τους μιλήσει.

 

- Κατα την άποψη σου οι συνεντευξιαζόμενοι ήταν ειλικρινείς στις απαντήσεις που έδωσαν, ή επιδίωκαν κάποιους  στόχους, όπως να δικαιώσουν τις πράξεις τους; Για παράδειγμα η μαρτυρία του Ατιφ Γιουρντακούλ για τους εγκλωβισμένους της Άσσιας  βρίθει ανακριβειών...

Α.Α.: Τα όσα άκουγα στις συνεντεύξεις φρόντιζα να τα διασταυρώνω. Διαπίστωσα ότι περίπου το 80-90%  ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα.  Ο Ατίφ Γιουρντακούλ ήταν ίσως ο πιο ειλικρινής από όλους. Πέθανε μετά την πρώτη μας συνάντηση χωρίς να προλάβουμε να ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη. Φοβήθηκα πως όσα μου είπε για την Άσσια ήταν όλα ψέματα. Εκείνη τη μέρα απογοητεύτηκα πολύ. Σκέφτηκα ότι αν εκείνος μου είπε ψέματα, τότε όλοι μου είπαν ψέματα. Αποφάσισα να διασταυρώσω τις πληροφορίες και άρχισα να ψάχνω και να συνομιλώ με Ασσιώτες. Έτσι γνώρισα τη Μαρία Κραμβή - αυτός την αποκαλούσε "Μαρί", η οποία τον αναγνώρισε από τη φωτογραφία. Μου αποκάλυψε ότι τον έψαχνε σαράντα χρόνια αλλά δεν κατάφερε να τον βρει. Έκλαψε όταν είδε τη φωτογραφία. Μου είπε ότι χωρίς εκείνον ίσως κανένας να μην κατάφερνε να βγει ζωντανός από το χωριό. «Και οι 800 που βγήκαμε ζωντανοί από την Άσσια ίσως πρέπει να πάμε στον τάφο του και να του αφήσουμε λίγα γαρύφαλλα» ανέφερε συγκινημένη. Ο Γιουρντακούλ μου είπε λοιπόν την αλήθεια.

 

- Απ όλα όσα άκουσες από το στόμα των στρατηγών, τι σ εντυπωσίασε περισσότερο και τι θεωρείς ως το πιο σημαντικό;

Α.Α.: Η πιο σημαντική συνέντευξη είναι αυτή του αντιστράτηγου Μουζαφέρ Σεβέρ, ο οποίος αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετώπισε τις πρώτες τρείς μέρες ο τουρκικός στρατός. Μάλιστα ομολόγησε ότι αν η ΕΦ αντιδρούσε κάπως διαφορετικά, η έκβαση της εισβολής ίσως να ήταν διαφορετική. Αντιλαμβάνεστε ότι ένα είναι να διατυπώνει  την εκτίμηση αυτή ένας ελληνοκύπριος, κι άλλο ένας Τούρκος στρατηγός. Εννοείται ότι διαβάζοντας το βιβλίο ο καθένας μπορεί να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Σεβόμενη τους αναγνώστες προσπάθησα να καταθέσω ενώπιον τους το υλικό, αφήνοντας σ΄ αυτούς τη δυνατότητα να κρίνουν. Θεώρησα έντιμο να μην κρύψω τίποτα από όσα μου είπαν, έστω και αν κάποια πράγματα δεν μου άρεσαν ή δεν θα αρέσουν σε άλλους. Το αισθάνθηκα αυτό ως χρέος απέναντι στην ιστορία.

 

- Αυτό το θέμα έχει τελειώσει, ή ν’ αναμένουμε συνέχεια των συνεντεύξεων με τους πρωταγωνιστές της εισβολής; Μ άλλα λόγια τι ετοιμάζεις για τη συνέχεια;

Α.Α.: Αυτό το θέμα δεν τελειώνει ποτέ. Και όσο το ψάχνεις βρίσκεις καινούργιες πηγές, καινούργια στοιχεία. Ωστόσο μόνο αν προκύψουν νέα στοιχεία θα προχωρήσω στην έκδοση άλλου βιβλίου και για την ώρα δεν προβλέπω κάτι τέτοιο. Το ζήτημα είναι ευαίσθητο και χρειάζεται σωστή και προσεκτική δουλειά. Δεδομένου ότι όλες οι συνεντεύξεις έχουν βιντεοσκοπηθεί, στους επόμενους μήνες θα προχωρήσω στην παραγωγή μιας σειράς από ντοκιμαντέρ με πρωταγωνιστές τους στρατηγούς. Επίσης μέχρι το τέλος της χρονιάς θα ακολουθήσει και η τουρκική έκδοση του βιβλίου.