26/03/2016 19:04:00

Με στόχο την επίτευξη περισσότερων συγκλίσεων

Ξεκίνησε η χιαστή διαπραγμάτευση

Στόχος των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό αυτήν την περίοδο είναι η συναντίληψη που παρατηρείται σε αριθμό θεμάτων ουσίας να αποκτήσει χαρακτήρα σύγκλισης και ταύτισης θέσεων. Προς την κατεύθυνση αυτή και με οδηγίες των δύο ηγετών οι διαπραγματευτές  άρχισαν ήδη τη χιαστή διαπραγμάτευση των θεμάτων. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα των όσων ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος αναφέρει σήμερα στο "Ρ". Ο κύριος Χριστοδουλίδης απορρίπτει επίσης τις κατηγορίες ότι στη Σύνοδο των Βρυξελλών ο Πρόεδρος υπαναχώρησε από τις δεσμεύσεις του προκειμένου να επιτευχθεί η συμφωνία ΕΕ - Τουρκίας.

Του Γιώργου Παυλίδη

Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος δεν θεωρεί αρνητική εξέλιξη το γεγονός ότι στην τελευταία σύνοδο κορυφής, οι Βρυξέλλες διασύνδεσαν το Κυπριακό με την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας και δια μέσου αυτής  με το προσφυγικό πρόβλημα. Αντίθετα:

Ν.Χ.: Είναι κάτι που χαιρετίζουμε και αν πρέπει να ανησυχεί κάποιος, αυτός είναι η Τουρκία που θα το βρίσκει συνεχώς μπροστά της. Παρόλο που οι υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η Τουρκία στο πλαίσιο της ενταξιακής της πορείας αποτελούν υποχρεώσεις έναντι της ΕΕ, είναι γεγονός ότι η επίλυση του Κυπριακού θα συμβάλει καθοριστικά προς αυτήν την κατεύθυνση. Όλοι αντιλαμβάνονται ότι η επίλυση του Κυπριακού θα ανοίξει τον δρόμο για λύση ζητημάτων, τα οποία  είναι απόρροια του ότι η Τουρκία κατέχει στρατιωτικά μέρος εδάφους Κράτους - μέλους, και του ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτός είναι ο λόγος που για πρώτη φορά ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην επιστολή πρόσκληση που απέστειλε στους Αρχηγούς Κρατών για την Σύνοδο αναφέρθηκε και στο Κυπριακό.

- Μπορεί η Κυβέρνηση να παρουσιάζεται ικανοποιημένη από τα αποτελέσματα της συνόδου κορυφής, ωστόσο το ΔΗΚΟ κατηγόρησε τον πρόεδρο ότι αθέτησε την υπόσχεσή του και συναίνεσε στην ικανοποίηση του αιτήματος της Τουρκίας για εμβάθυνση των σχέσεων της με την Ε.Ε.

Ν.Χ.: Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έπραξε στις Βρυξέλλες ακριβώς αυτό που δημόσια είχε διακηρύξει. Ότι δηλαδή η Κυπριακή Δημοκρατία δεν θα συναινέσει σε άνοιγμα κεφαλαίων που έχει παγώσει η Λευκωσία χωρίς την εκ των προτέρων εκπλήρωση από την Τουρκία των σχετικών της υποχρεώσεων. Το Κεφάλαιο 33 (οικονομικές και δημοσιονομικές διατάξεις και θεσμοί) που συμφωνήθηκε να ξεκινήσει η διαδικασία συζήτησης των "κριτηρίων ανοίγματος" ήταν παγωμένο από την Γαλλία και όχι από την Κυπριακή Δημοκρατία. Να υπενθυμίσω ότι οι Κυβερνήσεις Παπαδόπουλου και Χριστόφια, ορθώς κατά την άποψή μας, διαχώρισαν τα κεφάλαια που άπτονται εθνικών συμφερόντων και κυπρογενών υποχρεώσεων της Τουρκίας  από τα υπόλοιπα. Το κεφάλαιο 33 πρόκειται για κεφάλαιο που αφορά τον Προϋπολογισμό και ουδόλως  σχετίζεται με το Κυπριακό…

-  Θα μπορούσε ο Πρόεδρος να ζητήσει κάτι πιο ουσιαστικό προκειμένου η Κύπρος  να συναινέσει στο άνοιγμα κάποιων κεφαλαίων; Για παράδειγμα θα μπορούσε να ζητήσει ανταλλάγματα στο εδαφικό, ή σε άλλη βασική πτυχή του Κυπριακού; 

Ν.Χ.: Μια από τις θέσεις που ο Πρόεδρος εξέφρασε στις Βρυξέλλες, και έγινε απόλυτα κατανοητή από τους εταίρους μας, ήταν και το ότι η υλοποίηση των προνοιών του Πρωτοκόλλου της Άγκυρας θα αποτελέσει έμπρακτη απόδειξη προθέσεων από πλευράς της Τουρκίας να συμβάλει αποφασιστικά στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόσο στην συνομιλία του με τον κ. Νταβούτογλου, όσο και στις συζητήσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναφέρθηκε σε σημαντικές και πολύ συγκεκριμένες πτυχές του Κυπριακού που όλοι αντιλαμβάνονται ότι οι αποφάσεις θα ληφθούν στην Άγκυρα, ζητώντας την ουσιαστική και συγκεκριμένη συμβολή της Τουρκίας, έτσι ώστε μέσα σε αυτό το πλαίσιο να βοηθηθεί και η ενταξιακή πορεία της χώρας. Όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αντιλήφθηκαν και στήριξαν την προσέγγιση του Προέδρου. Η αντίδραση του κ. Νταβούτογλου ήταν απλώς ότι η Τουρκία στηρίζει τη διαδικασία των συνομιλιών.

Δεν βρισκόμαστε ενώπιον αδιεξόδου

- Υπάρχει η εντύπωση ότι οι συνομιλίες έχουν βαλτώσει. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα μας ο κ. Μαρκίδης απεκάλυψε ότι συγκλίσεις μπορεί να υπήρξαν, ωστόσο ταύτιση απόψεων δεν υπάρχει σε κανένα θέμα. Ποια είναι η πραγματική εικόνα; Βρισκόμαστε μήπως ένα βήμα πριν το αδιέξοδο;

Ν.Χ.: Στην ομιλία του στη Βουλή ο Πρόεδρος Αναστασιάδης αναφέρθηκε με τρόπο συγκεκριμένο  στη συναντίληψη που επιτεύχθηκε στα τέσσερα Κεφαλαία που συζητήθηκαν. Κατά την τελευταία συνάντηση των ηγετών στο Προεδρικό - με αφορμή τη δημιουργία κάποιων σκιών που προκλήθηκαν από δημόσιες δηλώσεις, ανακοινώσεις και συνεντεύξεις, αποφασίστηκε να επιχειρηθεί η συναντίληψη, ειδικότερα αυτές που αφορούν βασικές αρχές της λύσης του Κυπριακού, ν' αποκτήσει το χαρακτήρα συγκλίσεων. Να προχωρήσουμε δηλαδή ένα βήμα πάρα πέρα.

Μιλώντας γενικότερα για τις συνομιλίες, να σημειώσω ότι ναι υπάρχουν θέματα στα οποία παραμένουν ακόμη διαφωνίες και δυσκολίες. Ταυτόχρονα υπάρχουν και ουσιώδη θέματα που δεν έχουν ακόμα συζητηθεί. Σε μια διαπραγμάτευση είναι λογικό να υπάρχουν δυσκολίες και προβλήματα, γι αυτό απαιτείται συνεχής και επίμονη δουλειά. Επίσης δεν είναι εφικτό μετά από κάθε συνάντηση των ηγετών ή/και των διαπραγματευτών ν' αναμένουμε συγκλίσεις. Όμως αυτό δεν μπορεί να οδηγεί κάποιους στο συμπέρασμα ότι βρισκόμαστε ενώπιον αδιεξόδου.

Σεβασμός στην ετυμηγορία του λαού

- Δίνοντας στη δημοσιότητα νέα απόρρητα έγγραφα του Εθνικού Συμβουλίου η ΕΔΕΚ επιμένει ότι ο Πρόεδρος αθέτησε την υπόσχεσή του και ότι κινείται ουσιαστικά στη λογική του σχεδίου Ανάν. Από την άλλη υπάρχει η άποψη ότι τόσο το σχέδιο Ανάν, όσο και άλλα σχέδια, ή ιδέες εξακολουθούν να βρίσκονται στο τραπέζι και ότι δεν μπορεί να υπάρξει κάτι εντελώς καινούργιο που να μην συγγενεύει με τα όσα συζητήθηκαν στο παρελθόν…

Ν.Χ.: Θα σας απαντήσω ως ιστορικός. Από την επιστημονική μελέτη του Κυπριακού εξάγεται εύκολα το συμπέρασμα ότι από το 1948 μέχρι και σήμερα πολλά σχέδια λύσης ήλθαν και παρήλθαν, χωρίς όμως ποτέ να εξαφανιστούν. Παρουσιάζουν ομοιότητες και σταθερές που η διαχρονικότητα τους εκπλήττει. Μπορεί δηλαδή τα σχέδια λύσης να μην είχαν θετική κατάληξη, παρέμειναν όμως στο ιστορικό αρχείο του Κυπριακού, ώστε οι εμπλεκόμενοι να μπορούν ν' ανατρέξουν σ' αυτό μεταξύ άλλων για να προσθέσουν και να κτίσουν τις όποιες ιδέες καταθέτουν στο τραπέζι των συνομιλιών. Είναι για αυτό το λόγο που η μελέτη της ιστορίας των σχεδίων λύσης του Κυπριακού είναι απαραίτητη εργασία για όλους όσοι ασχολούνται με τις διαπραγματεύσεις, αφού είναι σχεδόν βέβαιο ότι ιδέες και πρόνοιες προηγούμενων σχεδίων θα είναι στα υπόψη αυτών που ασχολούνται με το Κυπριακό. Σας υπενθυμίζω για παράδειγμα τις αναφορές του αείμνηστου Τάσσου Παπαδόπουλου στο 20ο Συνέδριο του ΑΚΕΛ, το Νοέμβριο 2005, όπου ανάμεσα σε άλλα, σημείωσε ότι, «υπάρχει η άποψη, ότι μετά το αποτέλεσμα των Δημοψηφισμάτων στις 24 του Απρίλη, 2004, το Σχέδιο Ανάν έπρεπε να ταφεί, να αγνοηθεί και να τεθεί «στο αρχείο» για τους μελλοντικούς μελετητές της ιστορίας. Πρώτον: Έχω πει επανειλημμένα, ότι τέτοια σχέδια λύσης, που προετοιμάζονται από τα Ηνωμένα Έθνη και τίθενται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ούτε ενταφιάζονται ούτε τίθενται στο αρχείο. Όπως δεν έχουν ενταφιαστεί ούτε οι «δείκτες Κουεγιάρ», ούτε η «Δέσμη Ιδεών Γκάλι», ούτε το «Σχέδιο Γκόμπι», ούτε άλλες επί μέρους ιδέες ή προτάσεις, είτε πάνω σε συγκεκριμένες πτυχές είτε γενικότερης φύσης».

Τούτων λεχθέντων, θα πρέπει να σημειώσω ότι από το 2004 έχουμε ενώπιον μας δυο σημαντικά δεδομένα που επηρεάζουν άμεσα το περιεχόμενο ενός ενδεχομένου σχεδίου λύσης του Κυπριακού. Το πρώτο αφορά στην απόρριψη του Σχεδίου Ανάν από την συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνοκύπριων. Θα ήταν ασέβεια και "αυτοκτονία" να φέρεις ενώπιον του κόσμου το ίδιο σχέδιο. Σας διαβεβαιώνω ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δεν πρόκειται να φέρει ένα σχέδιο το οποίο να περιλαμβάνει πρόνοιες που ήταν στο σχέδιο Ανάν και έπαιξαν καθοριστικό ρόλο για το "Όχι" του 76% των Ελληνοκυπρίων. Το δεύτερο που θέλω να σημειώσω είναι ότι από το 2004 έχουμε ένα νέο δεδομένο που κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει: Αναφέρομαι στην ιδιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως κράτος μέλος της ΕΕ. Μια ιδιότητα που θα συνεχίσει να υφίσταται και μετά την επίλυση του Κυπριακού. Η εξέλιξη αυτή από μόνη της θέτει αναπόφευκτα κάποιες κόκκινες γραμμές σε σχέση με το περιεχόμενο της λύσης. Για παράδειγμα επιβάλλεται ανάμεσα σε άλλα, ο πλήρης σεβασμός των τεσσάρων βασικών ελευθεριών, όπως επίσης  και των αρχών και αξιών πάνω στις οποίες εδράζεται η ΕΕ.

Ένα βήμα πάρα πέρα

-  Προβάλλεται η άποψη ότι οι δύο ηγέτες θα πρέπει να παραμερίσουν τα μικρά και να δώσουν έμφαση στη γεφύρωση των διαφορών στα λεγόμενα μεγάλα θέματα. Επιπλέον γίνεται λόγος για την ανάγκη έναρξης της χιαστής διαπραγμάτευσης.

Ν.Χ.: Μέσα στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης οι δύο ηγέτες ασχολούνται κατά κύριο λόγο με τα λεγόμενα μεγάλα θέματα, και μέσα από τις συζητήσεις και τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων δίδουν "χιαστή" πολιτικές κατευθύνσεις στους διαπραγματευτές, οι οποίοι έχουν την ευθύνη να τις επεξεργαστούν και ακολούθως να ενημερώσουν τους ηγέτες. Αν τα αποτελέσματα των συζητήσεων σε επίπεδο διαπραγματευτών είναι θετικά, τότε καλώς. Αν τα αποτελέσματα δεν είναι θετικά το θέμα επανέρχεται σε επίπεδο ηγετών για περαιτέρω συζήτηση.

- Η αποδοχή της εκ περιτροπής προεδρίας θα μπορούσε να  παρουσιαστεί ως αντάλλαγμα προκειμένου η ε/κ πλευρά να κερδίσει μια υποχώρηση ανάλογης αξίας στο πλαίσιο της  χιαστής διαπραγμάτευσης; 

Ν.Χ.: Θέλω να σημειώσω ότι το κυπριακό δεν θα λυθεί από αέρος και ούτε μέσα από συνεντεύξεις και δημόσιες δηλώσεις. Έχω την ταπεινή άποψη ότι μια τέτοια τακτική είναι λανθασμένη και δεν μπορεί να φέρει αποτελέσματα. Η προσπάθεια για εξεύρεση λύσης του Κυπριακού, για τερματισμό της κατοχής και επανένωση της πατρίδας μας απαιτεί σοβαρότητα, υπευθυνότητα και σκληρή δουλειά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

- Η ε/κ πλευρά δεν συζητά το καθορισμό χρονοδιαγραμμάτων. Ωστόσο πολλοί εκτιμούν ότι το παράθυρο ευκαιρίας για λύση δεν θα μείνει επ' άπειρον ανοιχτό. Θεωρείτε ότι οι συνομιλίες μπορούν να συνεχιστούν και εντός του 2017;

Ν.Χ.: Θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής μαζί σας: Κανείς, μα κανείς, δεν μπορεί να μιλήσει μετ' βεβαιότητας για το αν το Κυπριακό θα λυθεί τον Ιούνιο, τον Οκτώβριο ή το 2017. Το μόνο που μπορούμε να εκφράσουμε είναι αισιοδοξία και ετοιμότητα να φτάσουμε στον ποθητό στόχο το συντομότερο δυνατό. Ταυτόχρονα αντιλαμβάνομαι τις αναφορές περί παραθύρου ευκαιρίας αλλά εκείνο που έχει την μεγαλύτερη σημασία και εκεί πρέπει να επικεντρωνόμαστε είναι να καταλήξουμε σε ένα αποτέλεσμα που θα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του Κυπριακού λαού και θα μπορεί να επικυρωθεί μέσα από τα δημοψηφίσματα. Για αυτό ο Πρόεδρος επαναλαμβάνει με κάθε ευκαιρία την ξεκάθαρη του θέση ότι δεν θα θέσει ενώπιον του λαού ένα σχέδιο το οποίο δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του και κατ' επέκταση θα απορριφθεί στο δημοψήφισμα.