24/05/2015 09:25:00

Στην "Ουτοπία" ο Τόμας Μουρ περιγράφει μια φανταστική κοινωνία κάπου σ ένα νησί του Ατλαντικού με φαινομενικά τέλειο πολιτικό, νομικό και κοινωνικό σύστημα. Αιώνες προηγουμένως  ο Πλάτωνας στους  διαλόγους του αναφέρθηκε στην χαμένη Ατλαντίδα, μια χώρα πέρα από τις Ηράκλειες στήλες
με ανεπτυγμένο, ιδανικό κατά τον έλληνα φιλόσοφο, πολιτικό σύστημα. Στα φιλοσοφικά συγγράμματα του ο Καρλ Μαρξ σκιαγραφεί την κομμουνιστική αταξική  κοινωνία, την ποιοτικά ανώτερη κοινωνία του μέλλοντος όπου ο κάθε ένας θα προσφέρει ανάλογα τις ικανότητες του και θα παίρνει ανάλογα με τις ανάγκες του. Ας μη διαφεύγει επίσης της προσοχής ότι θέλοντας να παρηγορήσουν, ή ν' αποκοιμίσουν το βασανισμένο άνθρωπο, όλες σχεδόν οι σύγχρονες δυτικές θρησκείες προτρέπουν τους πιστούς να προετοιμάσουν τον εαυτό τους για το μετά θάνατον "Παράδεισο", τη "Βασιλεία των Ουρανών". Γενικά οι πλείστοι φιλόσοφοι, αλλά και ο κάθε πολίτης ξεχωριστά, άλλοτε συνειδητά κι άλλοτε ασυνείδητα προσδοκά, ονειρεύεται και αγωνίζεται για τη μετάβαση σε μια καλύτερη, ανώτερη, ιδανική κατάσταση πραγμάτων, μια Πολιτεία όπου όλοι θα ζουν με τρόπο που θα ικανοποιεί όλες τις καθημερινές ανάγκες και εσωτερικές αναζητήσεις.
Το ερώτημα που τίθεται συνήθως είναι πώς  φέρνουμε πιο κοντά, ή πως εμείς πλησιάζουμε στην "χαμένη Ατλαντίδα".  Μέσα από βίαιες κοινωνικές επαναστάσεις, μέσα από  επώδυνες πολεμικές αναμετρήσεις, ή μέσα από μιά μακροχρόνια διαδικασία εσωτερικής ανανέωσης, ανύψωσης και τελειοποίησης; Σίγουρα θα  μπορούσαμε - αρκετοί το κάνουν εδώ και αιώνες, να αναλώσουμε ατέλειωτες ώρες συζητώντας τους τρόπους, τις μεθόδους και γενικά τη διαδικασία μετάβασης στην "Τέλεια Κοινωνία". Όμως επειδή πέραν απο τη θεωρία υπάρχει και η πράξη, καλό είναι να αρχίσουμε από κάπου. Για παράδειγμα, απο τη σκιαγράφηση του ιδανικού σχολείου, του εκκολαπτηρίου δηλαδή των νέων πολιτών:

Πρώτα από όλα να σημειώσω ότι το σχολείο της " Ουτοπίας" δεν μοιάζει καθόλου με τα σημερινά. Δεν στεγάζεται σε κτίρια - κλουβιά, δεν έχει τον παραδοσιακό εξοπλισμό - θρανία, έδρες, μαυροπίνακες- , ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός είναι ελεύθερος, οι χώροι ξεχειλίζουν απο χρώμα και φως και το κυριότερο, οι κτιριακές εγκαταστάσεις βρίσκονται είτε μέσα σε μεγάλα πάρκα, είτε κοντά, ή μέσα στη Φύση. Στις ηλιόλουστες αίθουσες το σύγχρονο παντρεύεται με το κλασικό, η βιβλιοθήκη με το διαδραστικό πίνακα, τα μοντέρνα έπιπλα με τα έργα τέχνης, το πιάνο με το καραόκε. Περιττό να αναφέρω ότι το σχολείο διαθέτει αρκετούς άνετους κοινόχρηστους χώρους, δημιουργικές "γωνιές", δωμάτια για ξεκούραση, αναγνωστήρια, γυμναστήρια, γήπεδα, κολυμβητήριο, ενώ το φαγητό που προσφέρεται εννοείται δωρεάν, προσαρμόζεται στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του κάθε παιδιού ξεχωριστά.
Στο σχολείο της "Ουτοπίας" τα μαθήματα και ο τρόπος διδασκαλίας θυμίζουν συμμετοχικό παιχνίδι, ευχάριστο παιδικό θέατρο, δημιουργική αναζήτηση. Οι εξετάσεις καταργήθηκαν. Οι εκπαιδευτικοί βρήκαν άλλους πιο  έξυπνους και ευχάριστους τρόπους αξιολόγησης. Τα παιδιά δένονται με το φυσικό περιβάλλον, περπατούν, χορεύουν, παίζουν, μυρίζουν, αγγίζουν, ζωγραφίζουν, τραγουδούν, μαθαίνουν να επικοινωνούν με τη φύση, να σέβονται και να εκτιμούν το όμορφο, το διαφορετικό, ασκούν το σώμα μέσα απο ομαδικές αθλητικές δραστηριότητες, χαίρονται, διασκεδάζουν, διατηρώντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα απομόνωσης για δημιουργική ενασχόληση. Το ωρολόγιο Πρόγραμμα δεν ξεχειλίζει από χίλια δυο  γνωστικά αντικείμενα. Η γνώση, ιδιαίτερα στις πρώτες τάξεις, σχετίζεται με την εμπειρία. Ο δάσκαλος διαβάζει καθημερινά  παραμύθια κι αφηγείται ιστορίες στα παιδιά, τους μιλά για τον "μικρό πρίγκιπα", για τα "λουλούδια της Χιροσίμα", το "γλάρο Ιωνάθαν", τον "Όλιβερ Τουίστ", την "Παναγία των Παρισίων", τον "καπετάν Μιχάλη", τον Πικάσο, τον Νταλί, το Ρουσώ, τον Μπαχ, τον Τολστόι αλλά και για το Θανάση Παπακωνσταντίνου, τον Ρόμπιν Ουίλιαμς, τον Μάρλεϊ, τη Λεμπίκα και την Κατερίνα Γώγου. Αντίθετα με το τι συμβαίνει σε άλλα σχολεία, στο "δικό" μας σχολείο η "παπαγαλία" απαγορεύεται, τα παιδιά αμφισβητούν, προβληματίζονται, σκέφτονται, πειραματίζονται, εκφράζονται ορθά μεν, αλλά ελεύθερα, ανατρέχουν στις πηγές και ετοιμάζουν ομαδικές μελέτες για τον ήλιο, τη θάλασσα, τους Ανθρώπους, την ιστορία της θρησκείας, τη φιλοσοφία και την τέχνη. Με την ίδια διάθεση οι εκπαιδευτικοί, υιοθετώντας τη Σωκράτειο "μαιευτική" μέθοδο, μαθαίνουν τους μαθητές να καταλήγουν σε συμπεράσματα ακολουθώντας τη διαδικασία της διαλεκτικής χρησιμοποιώντας τις μαγικές λέξεις "πώς" και "γιατί", τους εξωθούν να διαμορφώνουν προσωπική άποψη και κριτική σκέψη, ενώ η κάλυψη της ύλης δεν αποτελεί θηλιά στο λαιμό...

Πιθανόν κάποιοι διερωτηθούν προς τι τα όνειρα και η "καλλιέργεια ψευδαισθήσεων" κυριακάτικα. Αφορμή μου έδωσαν οι συζητήσεις για το περιτύλιγμα και την ουσία του θέματος του εξεταστικού δοκιμίου στα Νέα Ελληνικά. Ζητούμε από τα παιδιά να διατυπώσουν την άποψη τους και να τοποθετηθούν κριτικά απέναντι σε  μια κατάσταση γνωρίζοντας πολύ καλά ότι το Δημόσιο μας σχολείο, δυστυχώς, δεν καλλιεργεί κριτική σκέψη στα παιδιά. Τα φλομώνουμε με δόγματα, εξισώσεις, ημερομηνίες, ανασφάλειες, "ιερά τέρατα" και αίφνης ερχόμαστε να ζητήσουμε απ´ αυτά να αμφισβητήσουν, να προβληματιστούν και για να είμαστε ειλικρινείς, να μας φασκελώσουν! Αν η βρύση έχει στερέψει, τον κουβά τι να τον κάνω;

Αϊνστάιν, Τολστόι και Μαχάτμα Γκάντι διατύπωσαν, ο κάθε ένας με το δικό του τρόπο, μια μεγάλη αλήθεια: Αν θέλουμε να αλλάξουμε τον κόσμο, πρέπει πρώτα ν αλλάξουμε τους εαυτούς μας. Η μετάβαση σε μια ποιοτικά ανώτερη και πιο απαιτητική κοινωνία, ασχέτως του τρόπου και του δρόμου που θα ακολουθήσουμε, προϋποθέτει ποιοτική αναβάθμιση των υποκειμένων της αλλαγής. Και επειδή οι ενήλικες μάλλον δύσκολα μπορούμε ν αλλάξουμε μυαλά, ας νοιαστούμε για τη μαγιά, το προζύμι της νέας κοινωνίας κι ας αλλάξουμε τη φιλοσοφία και τον τρόπο με τον οποίο διαπαιδαγωγούμε τα παιδιά μας. Ο δογματισμός και η στενοκεφαλιά πρέπει να δώσουν τη θέση τους στην ανοιχτοσύνη πνεύματος, τη δημιουργικότητα και στη χαρά της ζωής. Φαντασία στην εκπαίδευση, αυτό είναι το ζητούμενο κύριε Υπουργέ. Και επειδή όντως με όλα αυτά τα αποστεωμένα, ανοργασμικά και "κλειδωμένα" μυαλά που μας κυβερνούν η αλλαγή ειναι μάλλον ανέφικτη, έφτιαξα κι εγώ το δικό μου παραμύθι, τη δίκη μου "ουτοπία".

Πάντως, επειδή αλαφροΐσκιωτος δεν είμαι, σας προτρέπω να ψάξετε λιγάκι στο διαδίκτυο. Αν τα "κλειδιά" σας ταιριάσουν, τότε ίσως  διαπιστώσετε κι εσείς με έκπληξη  ότι σε ορισμένες  Κεντρικές και Βόρειες Πολιτείες  της Ευρώπης, όχι μόνον ανακάλυψαν το σχολείο της "Ουτοπίας", αλλά το έθεσαν ήδη σε λειτουργία...