08/02/2015 10:30:00

Το συζητάμε και αυτό σίγουρα είναι θετικό, όχι όμως αρκετό. Φοβάμαι μην βουλιάξουμε στις συζητήσεις και χάσουμε την ουσία, μην μείνουμε ως συνήθως στις επισημάνσεις και στις "ευγενείς" προθέσεις. Φοβάμαι επίσης τις μεσοβέζικες λύσεις, προϊόν συμβιβασμού "κατόπιν ώριμης και εποικοδομητικής ανταλλαγής απόψεων". Φοβάμαι τέλος μήπως για πολλοστή φορά λειτουργήσουμε πρόχειρα, απλως για προσθέσουμε ακόμη ένα "αστεράκι" στο καλεντάρι του Υπουργείου Παιδείας, χρησιμοποιώντας τα παιδιά μας σαν πειραματόζωα. Εύχομαι να διαψευστώ.

Με αφορμή λοιπόν την επιστολή Χριστοφίδη ανοίξαμε εκ νέου το Φάκελο "Παιδεία"
Γιατι όμως παίζουμε κρυφτούλι; Ας παραδεχτούμε ότι το Δημόσιο σχολείο όπως και πολλοί άλλοι θεσμοί και κοινωνικά ινστιτούτα σ´ αυτήν τη χώρα, "μπάζει νερά". Όποιος αρνείται να δει τις πραγματικότητες είτε ζει σε άλλο πλανήτη, είτε βολεύεται με το υφιστάμενο σύστημα.

Κατ´ αρχάς ολοένα και περισσότερα παιδιά - και αυτό το διαπιστώνουν καθημερινά οι εκπαιδευτικοί, αδιαφορούν, "βαρκούνται", δηλώνουν δυστυχισμένα και παρουσιάζουν ψηλό δείκτη παραβατικότητας. Η πραγματικότητα αυτή αντανακλά και έχει άμεση σχέση με την ευρύτερη αρνητική  εικόνα που παρουσιάζει η Κυπριακή κοινωνία, η Πολιτεία, η οικογένεια. Είναι όμως πρόβλημα και του ίδιου του σχολείου, το οποίο δεν κατάφερε να κερδίσει τους μαθητές και κατ´ επέκταση να τους προσφέρει τα απαραίτητα εφόδια, την αναγκαία  Παιδεία. Δυστυχώς  ένα μεγάλο μέρος των αποφοίτων του Δημόσιου σχολείου είναι γραμματικά, συναισθηματικά και κοινωνικά αναλφάβητοι. Τα γραπτά τους είναι άλλοτε για γέλια κι άλλοτε για κλάματα, η συμπεριφορά τους ανώριμη, οι δε ικανότητες και οι γνώσεις τους ανεπαρκείς. Οι εξαιρέσεις, και δεν είναι λίγες, απλως επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Και για να μην λεχθεί ότι είμαι επικριτικός ή άδικος με τους νέους, το "χρυσό απόθεμα του μέλλοντος", ξεκαθαρίζω ότι για τη σημερινή κατάντια - το ουσιαστικό χρησιμοποιείται καθ´ υπερβολή για ευνόητους λόγους, τη λιγότερη ευθύνη τη φέρουν οι μαθητές. Αν ένα δέντρο δεν καρπίζει συνήθως δεν φταίει αυτό, αλλά ο κηπουρός που δεν το λιπαίνει, δεν το κλαδεύει, δεν το ποτίζει, δεν το φροντίζει όσο χρειάζεται...

Μπορεί να είναι χιλιοειπωμένο, αλλά ας ακουστεί ξανά: "Κλειδί" ήταν και παραμένει ο εκπαιδευτικός, ο δάσκαλος και ο καθηγητής. Τείνω να συμφωνήσω με την άποψη ότι στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση η εικόνα δεν είναι άσχημη. Ναι, γενικά έχουμε καλούς δασκάλους, τους οποίους αν στηρίξουμε επαρκώς θα εχουν ακόμη καλύτερα αποτελέσματα. Το μεγάλο πρόβλημα φαίνεται να είναι στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Και εδώ ο Αντρέας Δημητρίου έχει δίκαιο: Τα Πανεπιστήμια σε Κύπρο και Ελλάδα δεν προετοιμάζουν εκπαιδευτικούς! Ποιος είπε ότι ένας καλός Χημικός, Μαθηματικός, ή Φιλόλογος είναι ταυτόχρονα και καλός εκπαιδευτικός; Δανείζομαι μια ρήση του Αμερικανού συγγραφέα William Arthur Ward για να εξηγήσω τι εννοώ: "Ο μέτριος δάσκαλος μιλάει. Ο καλός δάσκαλος εξηγεί. Ο εξαιρετικός δάσκαλος δείχνει. Ο μεγάλος δάσκαλος εμπνέει". Αλήθεια πόσοι καθηγητές εμπνέουν τους μαθητές τους, πόσοι έχουν το χάρισμα, τη γνώση και την ικανότητα να εμφυσήσουν στό ακρωατήριο τους το απαιτούμενο ενδιαφέρον, ώστε από παθητικοί δέκτες να μετατραπούν σε ενεργητικοί συντελεστές της διαδικασίας μάθησης; Πόσοι καθηγητές με τον τρόπο και το παράδειγμα τους δημιουργούν τις προϋποθέσεις  ανάπτυξης αναλυτικής, κριτικής σκέψης, βοηθούν τα παιδιά να σκέφτονται "συνθετικά", να είναι διαλεκτικά και ν´ αναπτύσσουν τη δημιουργικότητά τους; Δυστυχώς λίγοι, ελάχιστοι... Άρα ας αρχίσουμε απ´ εδώ, ας δανειστούμε πετυχημένα μοντέλα από άλλες, κυρίως Σκανδιναυικές χώρες, ας τα διαμορφώσουμε έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις δικές μας ανάγκες κι ας τα προσφέρουμε ως υποχρεωτική ύλη σε όσους φοιτητές φιλοδοξούν να γίνουν εκτός από ειδικοί επιστήμονες και εκπαιδευτικοί.

Βέβαια είναι και πολλά άλλα που πρέπει επιτέλους να αλλάξουν στη Δημόσια Παιδεία: Είναι κρίμα που ακόμη επιμένουμε στο γνωσεοκεντρικό - αριθμοκεντρικό σύστημα, στην "παπαγαλία", στην ανάπτυξη ενός επιφανειακού καθωσπρεπισμού, σε αποστεωμένες, συντηρητικές αντιλήψεις και ιδεοληψίες. Οι σύγχρονες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται σε αρκετές χώρες για εκμάθηση της γλώσσας, του τρόπου έκφρασης, της ανάπτυξης ευαισθησιών και της καλλιέργειας μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας, είναι στοιχεία εντελώς άγνωστα για το Κυπριακό σχολείο. Αντί να αναπτύσσουμε τις ικανότητες και τη δημιουργικότητα των παιδιών, προσπαθούμε να τα μορφοποιήσουμε,να τα βολέψουμε, να τα καταχωνιάσουμε σε καλούπια του παρελθόντος. Βαδίζουμε υποτίθεται μπροστά, έχοντας όμως μονίμως το βλέμμα στραμμένο προς τα πίσω. Εξακολουθούμε να δημιουργούμε φοβικά σύνδρομα στα παιδιά, ν´ αναγνωρίζουμε ακόμη τον δήθεν "σημαντικό" ρόλο που έχει η Εκκλησία στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, να συγχύζουμε την ηθική με την θρησκοληψία, την πολιτικοποίηση με την οπαδοποιηση των μαθητών. Αντί να γνοιαζόμαστε για τη Γνώση, εστιάζουμε την προσοχή μας - και εδω οι ευθύνες δεν βαραίνουν μονο το σχολείο, στην προετοιμασία των παιδιών για εισαγωγή στα Πανεπιστήμια. Λειτουργούμε δηλαδή χρησιμοθηρικά και επιτρέπουμε να χαθεί ολόκληρο δάσος, προκειμένου να κερδίσουμε ένα δέντρο που κι αυτό είναι πλαστικό, ψεύτικο, όπως εκείνα που στολίζουμε στα σπίτια μας τα Χριστούγεννα.

Ενδεικτικό, οξύμωρο παράδειγμα της αθεράπευτα οστεοπορωμενης νοοτροπίας που μας κατατρέχει: Εξακολουθούμε να αργούμε την ημέρα των Γραμμάτων...